ข้อความจากเกลียวคลื่น
ข้อความจากเกลียวคลื่น
1.
“เต่าตัวนั้นมีถุงพลาสติกอยู่ในปากและมันกำลังจะตายอย่างช้าๆ โดยที่พวกเราช่วยอะไรไม่ได้เลย” 
รีเบกกา ฮอสกิง (Rebecca Hosking) ช่างภาพวิดีโอสาวชาวอังกฤษเล่าย้อนถึงสิ่งที่ปรากฏตรงหน้า เมื่อคราวที่เธอและทีมงานสารคดียกขบวนกันไปถึงเกาะมิดเวย์ แถบทะเลฮาวาย ประเทศสหรัฐอเมริกา เพื่อถ่ายทำรายการโลกธรรมชาติซึ่งแพร่ภาพทางบีบีซี
นอกจากเต่าทะเลเคราะห์ร้าย ชายหาดบนเกาะยังเกลื่อนไปด้วยสารพัดขยะพลาสติกที่คลื่นซัดขึ้นมาเกยตื้น รวมทั้งซากนกอัลบาทรอสอีกนับร้อย ร่างที่เริ่มเน่าเปื่อยเผยให้เห็นสิ่งที่ซ่อนอยู่ในภายในช่องท้องของเจ้านกทะเล
ช่างน่าตกใจ...เพราะมันเต็มไปด้วยเศษชิ้นส่วนพลาสติกนานาชนิด ไม่ว่าจะเป็นของเล่นเด็ก ถุงพลาสติก ปากกา ไฟแช็ก หวี ฝาขวดน้ำ
และในขณะที่บันทึกภาพครอบครัวนกอัลบาทรอส รีเบกกาสังเกตเห็นพ่อนกแม่นกคาบเศษพลาสติกมาป้อนลูกตัวน้อยในรัง พวกมันไม่รู้เลยว่า สิ่งที่ลูกนกกำลังกลืนลงไปนั้นไม่ใช่อาหาร แถมยังจะตกค้างและสร้างปัญหาให้กับการทำงานของร่างกาย จนสุดท้ายก็ต้องตายอย่างทรมาน
ความทุกข์ที่กำลังจะเกิดขึ้นกับชีวิตไร้เดียงสากระทบความรู้สึกอย่างรุนแรง เธอสะเทือนใจกับชะตากรรมของลูกนกจนต้องปิดการทำงานของกล้องวิดีโอแล้วก้มหน้าร้องไห้
ความโหดร้ายที่เกิดขึ้นบนโลกใบนี้มีให้เห็นอยู่ตลอดเวลา แต่สำหรับกรณีที่เป็นผลลัพธ์จากการกระทำของมนุษย์เช่นนี้ มันติดตาและรบกวนจิตใจของรีเบกกา...เธอคิดว่า มันถึงเวลาที่ต้องทำอะไรสักอย่างแล้ว
2.
ประมาณต้นปี 2550 รีเบกกาเดินทางไปยัง “มอดบิวรี่” (Modbury) ชุมชนชนบทในเขตมณฑลเดวอนซึ่งตั้งอยู่ทางตอนใต้ของเกาะอังกฤษ นับเป็นการหวนคืนสู่บ้านเกิดครั้งแรกในรอบ 15 ปี และเป็นการมาถึงพร้อมกับความปรารถนาอันแรงกล้าที่จะลุกขึ้นมาสร้างความเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมด้วยภารกิจ “เมืองปลอดถุงพลาสติก”
ตลอดหนึ่งเดือนแรกของการเริ่มต้น เธอและเพื่อนๆ ตระเวนฉายสารคดี “ข้อความจากเกลียวคลื่น” (Message in the waves) ซึ่งถ่ายทำกันที่เกาะมิดเวย์ พร้อมกับชักชวนให้บรรดาร้านค้าขนาดเล็กใหญ่มากกว่า 40 แห่งทั่วเมืองเลิกใช้ถุงพลาสติก อันเป็นสัญลักษณ์ของสังคมในยุค “โยนทิ้ง” (Throwaway society) แล้วหันมาหิ้วถุงผ้าที่ใช้ได้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
การให้ความรู้ผ่านภาพยนตร์สารคดีปรากฏผลลัพธ์ที่ดีเกินคาด ผู้ประกอบการร้านค้าทั้งหมดตระหนักแล้วว่า พวกเขาเป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญที่สามารถช่วยลดปริมาณขยะถุงพลาสติกที่ตกค้างในสิ่งแวดล้อมได้ จึงตบเท้าเข้าร่วมภารกิจของรีเบกกาด้วยความเต็มใจ
จากนั้นจึงออกสตาร์ทเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2550 ด้วยโครงการนำร่องเป็นระยะเวลา 6 เดือน นัยว่าเป็นก้าวแรกของการเตรียมพร้อม เพื่อเปิดโอกาสให้ชุมชนขนาดไม่เกิน 800 หลังคาเรือนได้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่คุ้นเคยไปสู่ทางเลือกใหม่ที่ดีกว่า
ร้านค้าเนื้อสัตว์หันมาใช้ถุงที่มีส่วนผสมของแป้งข้าวโพดในการบรรจุสินค้า ขณะเดียวกันก็มีการตั้งถังรับคืนถุงพลาสติกตามจุดต่างๆ รอบเมือง เพื่อรวบรวมเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิลและใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตเฟอร์นิเจอร์
3.
นับเป็นเวลาสองปีกว่าแล้วที่วิถีชีวิตของชาวมอดบิวรี่ดำเนินไปโดยปราศจากถุงพลาสติก จึงไม่น่าแปลกใจที่จะได้รับการยกย่องให้เป็นเมืองแรกในสหภาพยุโรปที่ยกเลิกการใช้ถุงพลาสติกอย่างถาวร
รีเบกกามองว่า หนึ่งในปัจจัยที่พาให้แคมเปญ “เมืองปลอดถุงพลาสติก” ประสบความสำเร็จก็คือ มันริเริ่มขึ้นจาก
ความร่วมมือโดยสมัครใจของคนในท้องถิ่น
ข้อความจากเกลียวคลื่นที่เธอส่งต่อถึงผู้คนในบ้านเกิดขยายสู่การรับรู้ในวงกว้างขึ้นเรื่อยๆ ชุมชนนับร้อยในสหราชอาณาจักรและอีกหลายแห่งทั่วโลกกำลังเดิมตามเส้นทางต้นแบบที่เมืองมอดบิวรี่บุกเบิกเอาไว้
แม้แต่กอร์ดอน บราวน์ นายกรัฐมนตรีแห่งสหราชอาณาจักรยังเคยส่งจดหมายมาชื่นชมว่า “ชาวมอดบิวรี่ควรจะภูมิใจในการก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำด้านการดูแลสิ่งแวดล้อม ซึ่งแสดงให้เห็นเป็นที่ประจักษ์แก่สาธารณะ”
ทั้งหมดนี้ยิ่งใหญ่เกินความคาดหมายของรีเบกกา...
“ไม่คิดว่าผลลัพธ์จะออกมาในลักษณะนี้ ฉันแค่ต้องการทำหน้าที่ของตนเองในการแสดงความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมเท่านั้นเอง แต่มันก็ได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า ถ้าชุมชนท้องถิ่นร่วมมือกันจริงจัง มันก็สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงได้จริงๆ”
หากอ่านเรื่องนี้จบแล้ว พอจะมองเห็นประเด็นความแตกต่างระหว่างกระบวนการรณรงค์หิ้วถุงผ้าซึ่งเกิดขึ้นที่มอดบิวรี่กับที่เกิดขึ้นในบ้านเราอยู่บ้าง ก็คงตอบได้ว่า...ทำไมจิตสำนึกในการดูแลโลกของคนแถวนี้จึงวูบไหวไปมาเหมือนกระแสแฟชั่นที่ไม่เคยยั่งยืน
FYI
ชมตัวอย่างภาพยนตร์สารคดี “สาส์นจากเกลียวคลื่น” ได้ที่ http://www.messageinthewaves.com/
แต่หากอยากรู้จักเมืองปลอดถุงพลาสติกให้มากขึ้น ต้องแวะ http://www.plasticbagfree.com/ เว็บไซต์แห่งนี้ไม่เพียงบอกเล่าถึงความสำเร็จก่อนจะมาเป็นชุมชนมอดบิวรี่ในวันนี้ แต่ยังอัดแน่นด้วยสาระเกี่ยวกับผลกระทบจากขยะพลาสติกตัวร้ายที่ไหลไปรวมกันอยู่ในทะเลและโดนคลื่นซัดขึ้นมาเกยหาดอีกด้วย…น่าสนใจมิใช่น้อย
พิมพ์หน้านี้